راهبرد اخلاق حرفه ای در فیزیوتراپی ایران

مقدمه : اخلاق حرفه اي يكي از مسائل پایه جوامع بشري است. با این وجود در جامعة ما در محيط كار كمتر به اخلاق حرفه اي توجه مي شود. جامعه فیزیوتراپی ما نيازمند آن است تا ويژگي هاي اخلاق حرفه اي مانند دلبستگي به كار، روحيه مشاركت و اعتماد، ايجاد تعامل با يكديگر تعريف، و براي تحقق آن فرهنگ سازي شود .بی اعتنايي به مسائل اخلاقي و فرار از مسئوليت ها و تعهدات اجتماعي، به از بين رفتن فیزیوتراپی مي انجامد. این نوشتار تلاش برای نشان دادن مدل راهبردی برای ارتقای اخلاق حرفه ای در فیزیوتراپی ایران دارد.

بحث : مفهوم اخلاق حرفه اي :  در ابتدا مفهوم اخلاق حرفه اي به معناي اخلاق كار و اخلاق مشاغل به كار مي رفت. تعريف هاي مختلفي برای  اخلاق حرفه اي ارائه شده است :  اخلاق حرفه اي يكي از شعبه هاي جديد اخلاق است كه مي كوشد به مسائل اخلاقي حرفه هاي گوناگون پاسخ دهد. اخلاق حرفه اي به مسائل و پرسش هاي اخلاقي و اصول و ارزش هاي اخلاقي يك نظام حرفه اي مي پردازد و ناظر بر اخلاق در محيط حرفه اي است. مقصود از اخلاق حرفه اي مجموعه قواعدي است كه بايد افراد داوطلبانه و براساس نداي وجدان و فطرت خويش در انجام كار حرفه اي رعايت كنند؛ بدون آن كه الزام خارجي داشته باشند يا در صورت تخلف، به مجازات هاي قانوني دچار شوند. اخلاق فردي ، مسئوليت پذيري فرد است در برابر رفتار فردي خود ، صرفاً به منزلة يك فرد انساني ، و اخلاق شغلي ، مسئوليت پذيري يك فرد است در برابر.رفتار حرفه اي و شغلي خود ، به مثابه صاحب يك حرفه يا پست سازماني . اين اخلاق، دربرگيرندة مجموعه اي از احكام ارزشي، تكاليف رفتار و سلوك و دستورهايي براي اجراي آنهاست.  اخلاق حرفه اي، به منزلة شاخه اي از دانش اخلاق به بررسي تكاليف اخلاقي در يك حرفه و مسائل اخلاقي آن مي پردازد و در تعريف حرفه، آن را فعاليت معيني مي دانند كه موجب هدايت فرد به موقعيت تعيين شده همراه با اخلاق خاص است.

در تعريف اخلاق حرفه اي به این موارد  اشاره شده است:

۱. اخلاق حرفه اي رفتاري متداول در ميان اهل يك حرفه است.

۲. اخلاق حرفه اي مديريت رفتار وكردار آدمي هنگام انجام دادن كارهاي حرفه اي است.

۳. اخلاق حرفه اي رشته اي از دانش اخلاق است كه به مطالعة روابط شغلي مي پردازد.

۴. اخلاق حرفه اي عبارت است از مجموعه اي از قوانين كه در وهلة اول از ماهيت حرفه و شغل به دست مي آيد. 

در بيشتر تعريف هايي كه از اخلاق حرفه اي شده است، دو ويژگي ديده مي شود: الف) وجود نگرش اصالت فرد و فرد گرايي؛ ب) محدودبودن مسئوليت ها والزامات اخلاقي فرد در شغل، كه به نظر مي رسد اين نگاه به اخلاق حرفه اي، نوعي تحويلي نگري و تقليل دادن اخلاق حرفه اي است؛ زيرا هويت جمعي وسازماني در نهادهاي مشاغل در كسب وكار، بسي فراتر از شغل فردي اشخاص است. با توجه به همين ديدگاه بود كه در اين اواخر نيز بحث از اخلاق حرفه اي در منابع مديريتي و بيشتر در آثار و مباحث مربوط به مديريت منابع انساني مطرح مي شد.  امروزه با توجه به همين مورد، در مفهوم جديد از اخلاق حرفه اي، به مسئوليت هاي اخلاقي بنگاه وسازمان اشاره مي شود كه جامع تر از تعريف سنتي است. دراين نگاه، بنگاه به منزلة يك شخصيت حقوقي دو گونه مسئوليت دارد: الف) مسئوليت هاي حقوقي كيفري؛ ب) مسئوليت هاي اخلاقي كه مسئوليت هاي اخلاقي

ويژگي هاي اخلاق حرفه اي :

داراي هويت علم و دانش بودن، داشتن نقشي كاربردي، ارائة صبغه اي حرفه اي، بومي و وابسته بودن به فرهنگ، وابستگي به يك نظام اخلاقي،ارائه دانشي انساني داراي زبانِ روشن انگيزشي، ارائه روي آوردي ميان رشته اي.

دربارة ويژگي هاي افرادي كه اخلاق حرفه اي دارند موارد زير را بيان مي كند:

•  مسئوليت پذيري

•  برتري جويي و رقابت طلبي

•  صادق بودن

•  احترام به ديگران

•  رعايت و احترام نسبت به ارزش ها و هنجارهاي اجتماعي

•  عدالت و انصاف

•  همدردي با ديگران

•  وفاداري

•  نظام هاي اخلاقي عمده

عوامل پايه اي اخلاق حرفه اي

الف: استقلال حرفه اي اخلاق علمي

ب) خودفهمي حرفه اي

ج) عينيت گرايي، بي طرفي و عدم جانب داري

د) فراتر رفتن از مفهوم معيشتي

نتيجه گيري : رعايت اخلاق حرفه اي در سازمان، امري لازم و ضروري است تا سازمان از يك سو جامعه را دچار تعارض نكند و از سوي ديگر، با اتخاذ تصميمات منطقي و خردمندانه منافع بلندمدت خود را تضمين كند. آن چيزي كه در مواجهه با مفهوم اخلاق حرفه بايد مد نظر ما قرار گيرد، اين است كه نخست اخلاق حرفه اي ،دربرگيرندة اخلاق فردي و اخلاق شغلي است، اما از هر دو فراتر رفته و به سازمان به مثابه يك مجموعه حقوقي ناظر است . دوم آنكه امروزه رويكردي استراتژيك به اخلاق حرفه اي پيدا شده است و به همين دليل مسئوليت معنوي شركت به مديران استراتژيست سپرده مي شود؛ نه به واحد پرسنلي و نه حتي به را از يكديگر تفكيك كرد .